11.03.2025r.
Temat: Elegia o... (chłopcu polskim) jako metafora losu pokolenia doświadczonego przez wojnę.
Cele:
1. Poznaję świat dzieci czasu wojny.
2. Utrwalam pojęcie "pokolenie Kolumbów"
3. Interpretuję wiersz Baczyńskiego.
4. Zastanawiam się nad przesłaniem utworu.
5. Odczytuję symbole zawarte w wierszu.
1. Aktywne wprowadzenie:
a. Przypominajka - czym było pokolenie Kolumbów?
"Nam jedna szarża do nieba wzwyż, i jeden order nad grobem krzyż" - pokolenie Kolumbów.
Pokolenie Kolumbów: grupa poetów i pisarzy urodzonych około 1920 roku. Wojna była tym doświadczeniem, które ich ukształtowało i miało największy wpływ na ich twórczość. Mówi się o nich, ze na ich życie nałożył się "czas śmierci i czas miłości".
b. Czy wiecie, czym zajmowały się dzieci podczas wojny?
* Pomagały w szpitalach polowych, były sanitariuszkami
* Były łącznikami, przenosiły pocztę i meldunki, czyściły broń i walczyły
* Pomagały przy budowie barykad, dystrybucji żywności i wody, gaszeniu pożarów
https://www.1944.pl/fototeka/dzieci,89,strona,2.html
2. Wiersz "Elegia o ...":
a. Wysłuchajcie muzycznej wersji, śledźcie wzrokiem tekst: https://www.youtube.com/watch?v=_hCcucKQKRY
Elegia o… [chłopcu polskim]
b. Jakie są wrażenia po wysłuchaniu interpretacji wiersza? Jakie obrazy pojawiły się w Waszych głowach i sercach?
c. Data powstania: zwróćcie uwagę na datę pod wierszem. Utwór powstał niecałe 6 miesięcy przed śmiercią poety.
d. Gatunek - elegia:
Elegia – utwór liryczny wywodzący się jeszcze ze starożytności, o treści poważnej, refleksyjny, utrzymany w tonie smutnego rozpamiętywania, rozważania lub skargi, dotyczący spraw osobistych lub problemów egzystencjalnych.
3. Interpretacja:
a. Kim są podmiot liryczny i adresat?
b. Jaka jest wymowa tego wiersza? Co Baczyński chce nam przekazać?
W utworze Baczyński:
- przedstawił los całego wojennego pokolenia;
- ukazał, iż wojna całkowicie zmieniła życie „chłopcom polskim"
- skontrastował czułość matki z dramatem i bezwzględnością czasów wojennych, w których zło reprezentowali zarówno odpowiedzialni za rozpętanie wojny hitlerowcy, jak i dowódcy oddziałów polskiego wojska, którzy werbowali na front nawet młodych chłopców;
- los wojennego pokolenia został przypieczętowany strzałem
c. Symbolika w utworze: jakie dostrzegacie symbole?
- noc – symbol zła, zagrożenia, niebezpieczeństwa, śmierci, wojny. Syneczek wychodzi „ z czarną bronią w noc” i czuje, jak „się jeży zło”;
- jasność – świat syneczka,
- krzyż – symbol prawości i wiary syneczka (żegna ziemię ręką).
d. W tekście mowa jest o nauce - jak wyglądała nauka polskiego chłopca?
* Nauka zaczyna się od obrazków. Technika zróżnicowana: haftowanie, wyszywanie i malowanie. Innymi słowy, robótki ręczne. Dlaczego największe potworności wojny – krew, pożogę, wisielców – przedstawiono za pomocą kontrastujących z nimi słów, które oznaczają czynności wykonywane zwykle przez kobiety?
Wyobraźmy sobie haft na poduszce. Widzimy jakiś obrazek w kolorach rudości, żółci, czerwieni, odcieni ognia i tryskających iskier. Pojawia się czarny. Ale to tylko wyszywanka, więc odbieramy to beznamiętnie. Rzeczywistość w taki sposób może pojmować ktoś, kto nie uświadamia sobie jej. Tak widzi dziecko, tak postrzega wojenny świat chłopiec polski, dla którego życie pełne jest jeszcze niejasności i tajemnic.
* W drugiej strofie podejście „nauczycieli” zmienia się. Zamiast metody obrazkowej, charakterystycznej dla „przedszkola”, pojawia się metoda doroślejsza: nauka na pamięć. A jeśli chłopiec potrafi wyuczyć się „ziemi na pamięć”, nie jest już maleństwem, które nic nie wie o życiu. Powoli zdobywa wiedzę o tragedii, która rozgrywa się wokół niego. Zaczyna myśleć i zapamiętywać.
* Trzecia strofa uzmysławia nieskuteczność działań „nauczycieli”. Już nie mają nad chłopcem władzy, sam kieruje swoimi myślami i uczuciami. Wychowanie wśród pożogi i wisielców umocniło go, przyspieszyło dojrzewanie. Dokonuje więc wyboru. Postanawia walczyć. Ta decyzja jest zgodna z przeznaczeniem generacji Baczyńskiego. Wychodzi więc „jasny” z „czarną bronią w noc”.
Epitet „jasny” kojarzy się z dobrem i szczerością. Wyrazy „czarna” i „noc” nieodparcie nasuwają przykre wizje: zła, ciemności, zimna, mroku oraz rzeczy nieznanych, niejasnych i okropnych. Użycie tych przeciwieństw służy zaakcentowaniu doniosłości podjętej przez bohatera decyzji.
e. Karta pracy:
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz