1.04.2025r. 

LEKCJA Z OKAZJI PRIMA APRILIS :)

https://view.genially.com/67ea703fca40eab4a72248aa/presentation-literacki-prima-aprilis?fbclid=IwY2xjawJXsWhleHRuA2FlbQIxMQABHaMFqEDDqhsmMWLcIB8R60PP6FPGpQ4K0N7BlwdAFLNqvaH2_Lg8ZhUJiw_aem_VxjeiWA4Acb91NdQpPNcyg

https://drive.google.com/file/d/1DzukUudhgYcR3Bq1qn2R70u8r_nsLwhw/view

A teraz trochę statystyk i informacji: https://cke.gov.pl/images/_EGZAMIN_OSMOKLASISTY/2024/materialy_dodatkowe/20250331%20Informacja%20o%20wnioskach%20z%20bada%C5%84%20diagnostycznych%20E8%20GRUDZE%C5%83_2024.pdf

01.04.2025r. 

Temat: W imię braterstwa i służby. Akcja pod Arsenałem.

Cele:

1. Omawiam szczegóły akcji pod Arsenałem. 

2. Poznaję nowe terminy związane z lekturą.

3. Opisuję emocje towarzyszące bohaterom we wskazanym fragmencie. 

4. Oceniam akcję przedstawioną w książce, ćwiczę argumentację. 

1. Plan wydarzeń:

        a. Jakie były okoliczności aresztowania Rudego?

Gestapo weszło w posiadanie adresu Rudego przez aresztowanie Heńka - jednego z towarzyszy. Chłopak został zatrzymany 23 marca o godzinie 4.30 nad ranem. Przeszukano jego dom, zabrano jego i ojca. 

        b. W jaki sposób gestapowcy traktowali Rudego? 

• bicie bez ustanku przez parę godzin
• na stojąco - pięścią po twarzy i głowie, leżącego na stołku - kijem i pejczem oraz na podłodze
• gdy mdlał - butami po całym ciele
  
• miażdżenie dłoni

        c. Jak zachowywał się Rudy podczas przesłuchiwań?

Warta podkreślenia jest bohaterska, nieugięta postawa mimo tortur i zadawanego Rudemu niewyobrażalnego cierpienia. Należy również zwrócić uwagę na postawy innych więźniów Pawiaka wobec maltretowanego Rudego, którzy ofiarowali mu swą pomoc, ojciec dyżurował przy nim w nocy, czuli jednak bezradność).

        d. Jakie były działania, które podjęli przyjaciele Rudego?

- o godz. 7 zebranie się przyjaciół

- ostrzeżenie zagrożonych, ewakuacja magazynów

- zaangażowanie Wesołego pracującego w "Wedlu" i mającego dostęp do gmachu gestapo przy Al. Szucha

- rozmowy Zośki z Naczelnikiem Szarych Szeregów i dowódcą Kedywu o konieczności odbicia Rudego

- działania i rozmowy Nowaka - harcmistrza i Naczelnika Szarych Szeregów z "górą" - przekonanie dowództwa do akcji 

        e. Kto pomagał w akcji?

• Zośka
• Wesoły
  
• harcmistrz Florian Marciniak ps. Nowak

        f. Emocje:

        g. Objaśnienie terminów:

Pawiak – więzienie śledcze gestapo, największe więzienie polityczne na terenie okupowanej Polski (nazwa pochodzi od ulicy Pawiej, przy której znajdowała się brama wjazdowa).

Szucha –  w budynku przy al. Szucha 25 mieściła się siedziba hitlerowskiej policji bezpieczeństwa, a w podziemiach – więzienie śledcze gestapo, gdzie zwykle przesłuchiwano więźniów przywożonych z Pawiaka; dziś mieści się tam Mauzoleum Walki i Męczeństwa 1939–1945.

        h. Film: https://youtu.be/IJj7uZe7W60

        i. Do dziś zachował się napis znaleziony na ścianie celi nr 6 na Szucha. Skomentujcie słowa zapisane przez więźnia:

Pełna informacja o akcji:

Termin: 26 marca 1943 r. około godz. 17:00 

Miejsce akcji: Warszawa rejon ulic Bielańskiej i Długiej, w pobliżu Arsenału

Dowódca akcji: Orsza (naczelnik Szarych Szeregów) 

Przekonywanie dowództwa: „Gdy Wesoły przeprowadza rozpoznanie na Szucha, Zośka jednocześnie odbywa niecierpliwe rozmowy z Naczelnikiem Szarych Szeregów oraz ze swymi dowódcami z Kedywu. W rozmowach tych Zośka jest nieustępliwy. – Odbijemy za wszelką cenę. – Nic to, że chodzi nie o odbicie więźnia z jakiegoś łatwego prowincjonalnego aresztu, lecz w Warszawie pomiędzy Szucha a Pawiakiem. Mówiono im, że Rudy przecież jest nie pierwszym i nie ostatnim. Mury Pawiaka i Szucha pochłonęły tysiące ofiar. Nie odbijano wielkich przywódców Polski Podziemnej, nie odbijano aresztowanego niedawno Delegata Rządu, nie odbijano największych polskich polityków, wojskowych, uczonych... Lecz na perswadujących spoglądają nieustępliwe oczy. – To prawda, że tych wszystkich naprawdę wielkich i ważnych nie odbijano, ale Rudego musimy odbić”. 

Uczestnicy akcji: Zośka (Tadeusz Zawadzki), Anoda (Jan Rodowicz), Alek (Aleksy Dawidowski), Maciek (Sławomir Bittner), Słoń (Jerzy Gawin) i wielu innych (w akcji wzięło udział 28 ludzi, tylko 11 z nich dożyło końca wojny, dwaj harcerze, m.in. Anoda, zostali zamordowani po wojnie, już w Polsce Ludowej przez UB; obaj oprawcy Rudego zostali później straceni przez Szare Szeregi).

2. Po akcji:

        a. Jakie emocje towarzyszyły bohaterom po akcji?

        b. Alek - jaki był jego stan, co czuł po akcji? Kto towarzyszył mu w ostatnich chwilach życia? Co mu pomagało w tych chwilach? 

Prognozy lekarzy nie były dobre. Stanu Alka nie poprawiła nawet operacja. Alek czuł szczęście z powodu odbicia kolegi oraz zadowolenie z siebie po wysadzeniu niemieckiej ciężarówki. Towarzyszyła mu u końca życia Basia. Alkowi pomagała modlitwa i świadomość, że wypełnił swoje zadanie.

        c. Rudy - jaki był jego stan, kto towarzyszył mu w ostatnich chwilach życia? Jakie było jego ostatnie życzenie? 

Stan Rudego był krytyczny. Chłopak bardzo cierpiał. Całe ciało miał sine i spuchnięte. Organy wewnętrzne powoli przestawały pracować. Towarzyszył mu Zośka. Pragnął, żeby wyjechać na wieś razem z Zośką i Alkiem.

        d. Jaka była reakcja na śmierć Alka i Rudego?

Śmierć Alka została przyjęta jako coś normalnego - w czasie bitwy, wojen, ludzie giną. Natomiast śmierć Rudego wywołała w młodych żołnierzach gniew i chęć zemsty. Powodem było bestialskie traktowanie bezbronnego więźnia przez gestapowców.

 

3. Ocena akcji:

        a. Czy akcja okazała się porażką czy jednak zwycięstwem? Narysujcie tabelkę składającą się z dwóch kolumn i zapiszcie w każdej argumenty.

PORAŻKA: 

• powstanie nieprzewidzianych trudności, które spowodowały odstąpienie od przygotowanego planu akcji (przypadkowe pojawienie się żandarma; strzelanina, która zaniepokoiła szofera karetki więziennej; interwencja grupki Niemców w cywilu),
• śmiertelne ofiary akcji – Alek i Buzdygan,
• śmierć Rudego.

ZWYCIĘSTWO:

• osiągnięcie celu – odbicie Rudego,
• uwolnienie innych więźniów,
• podniesienie na duchu mieszkańców stolicy,
• uznanie akcji za jeden z największych wyczynów Polskiego Państwa Podziemnego,
• wpisanie się wyczynu Buków w tradycję walk niepodległościowych, które w przeszłości miały miejsce pod Arsenałem (powstanie kościuszkowskie, powstanie listopadowe),
• dowód przyjaźni, braterstwa, lojalności,
• śmierć Rudego wśród bliskich i przyjaciół.

4. Podsumowanie:

        a. Karta pracy:

 

       

 27.03.2025r. 

Temat: O ludziach, których czyny rozeszły się echem po kraju... Akcje dywersyjne.

Cele:

1. Poznaję nowy termin: dywersja.

2. Omawiam akcje dywersyjne przedstawione w lekturze. 

3. Opisuję uczucia bohaterów podczas wskazanych fragmentów. 

1. Zmiana nastroju:

        a. Jaką zmianę przynosi rok 1942? Jakie zmiany zaszły w naszych bohaterach?

1942 r.: koniec zwycięstw Niemców, w Polsce; wzmożenie akcji dywersyjnych, utworzenie kierownictwa Dywersji, późniejszego Kedywu.

Chłopcy dorośli, wykazali się, sprawdzili się w czasie akcji, dowództwo powierzyło im bardziej odpowiedzialne zadania: „Teraz nadchodziły inne czasy. Walka pod okupacją miała nabrać ostrzejszego wyrazu. Jej znamieniem stawał się pistolet, granat i dynamit. Nadchodziły czasy dywersji i dywersyjne oddziały miały teraz wystąpić w pierwszej linii podziemnego polskiego frontu”. 

2. Dywersja:

        a. Jakie akcje dywersyjne zostały przeprowadzone przez bohaterów?

        b. Jakie cechy bohaterów uwidoczniły się podczas tych akcji?

        

        c. Czy zabijanie było dla bohaterów problemem moralnym?

Dla chłopców wychowanych według chrześcijańskich wartości zabijanie było sprawą trudną; sytuacja walki zmuszała ich do przekroczenia przykazania: „Nie zabijaj”; wiedzieli, że wróg był przecież także człowiekiem. Największy moralny problem z zabijaniem miał Alek. Wróg nie przestawał być dla niego człowiekiem. Pomagało mu przywoływanie w pamięci zbrodni hitlerowców. Ale i tak czuł niepokój, napadając z zaskoczenia.

Boć to przecież był czas pierwszych wystąpień Rudego z bronią. Tego właśnie ostatniego problemu nie mógł rozgryźć Alek. Kwestia pozbawienia życia, nawet takiego nikczemnego wroga, jakim jest hitlerowiec, odbierała Alkowi spokój snu. Przez parę miesięcy męczyło go to, gnębiło. Radził się wielu ludzi, do których miał zaufanie. Wybrał jednego z najbardziej rozumnych spowiedników i poszedł do spowiedzi, w czasie której zwierzać się począł z największej swej udręki - zabijania. Na całe dnie wymykał się do lasu, gdzie krążył w samotności, szarpiąc się z tym, z czego nie widział wyjścia. Całą duszą pragnął walki, walką żyła cała jego istota.

        d. W jakich okolicznościach bohaterowie spojrzeli w oczy wrogom, których za chwilę mieli zabić?

Jak w swoich sumieniach rozstrzygali problem pozbawiania innych życia?

- Zośka zabił policjanta podczas akcji odbijania Rudego.

- Rudy zastrzelił SS-mana, który nie chciał oddać broni; strzelał do volksdeutschów podczas akcji ewakuowania mieszkania.

- Alek napadł na wroga z zaskoczenia.

Największy moralny problem z zabijaniem miał Alek. Wróg nie przestawał być dla niego człowiekiem. Pomagało mu przywoływanie w pamięci zbrodni hitlerowców. Ale i tak czuł niepokój, napadając z zaskoczenia. 

3. Podsumowanie:

        a. Karta pracy:

 26.03.2025r.

Temat: W służbie Małego Sabotażu.

Cele:

1. Poznaję nowe terminy: szare szeregi, wawer, sabotaż.

2. Dokonuję rozróżnienia między sabotażem a dywersją. 

3. Omawiam akcje sabotażowe przedstawione w lekturze. 

4. Opisuję skutki sabotażu. 

1. Organizacje działające w czasie wojny:

        a. Szare Szeregi - co wiecie o tej organizacji?

        b. Wawer:

„W marcu 1941 roku trafili wreszcie na właściwy tor. Związali się z akcją małego sabotażu, prowadzoną przez organizację podziemną Wawer, która stanowiła wówczas czoło otwartej walki z okupantem w kraju na odcinku szczególnie istotnym – odcinku oddziaływania niezależnej polskiej myśli na najszersze rzesze narodu. W okresie szczytowych powodzeń Niemiec, w okresie największego wzrostu ich potęgi – udany dowcipny pomysł propagandowy wytwarzał ten szczególny nastrój Warszawy, który ją będzie charakteryzował przez całą okupację, nastrój niczym nie zmąconej wiary w słuszność własnej sprawy i kpiarskiego stosunku do tak zwanych ‘tymczasowych’. Nowa robota otworzyła chłopcom okazję do prawdziwie czynnej służby w pracy niepodległościowej”. 

2. Sabotaż a dywersja:

        a. Film: https://youtu.be/DARWgtzJJ8U

        b. Czym różni się sabotaż od dywersji? Co te słowa oznaczają?

Sabotaż- działania mające na celu dezorganizację pracy wroga, przeszkadzanie w realizacji jakiegoś planu.

CEL SABOTAŻU:  oddziaływanie na własne społeczeństwo - POLAKÓW

SABOTAŻ= SPONTANICZNOŚĆ

Dywersja-  niszczące działania wojenne, polegające na odwróceniu uwagi wroga, niszczeniu lub uszkadzaniu zasobów zbrojnych najczęściej z użyciem broni.

DYWERSJA= PLANOWANIE

„W marcu 1941 roku trafili wreszcie na właściwy tor. Związali się z akcją małego sabotażu, prowadzoną przez organizację podziemną Wawer, która stanowiła wówczas czoło otwartej walki z okupantem w kraju na odcinku szczególnie istotnym – odcinku oddziaływania niezależnej polskiej myśli na najszersze rzesze narodu.W okresie szczytowych powodzeń Niemiec, w okresie największego wzrostu ich potęgi – udany dowcipny pomysł propagandowy wytwarzał ten szczególny nastrój Warszawy, który ją będzie charakteryzował przez całą okupację, nastrój niczym nie zmąconej wiary w słuszność własnej sprawy i kpiarskiego stosunku do tak zwanych ‘tymczasowych’. Nowa robota otworzyła chłopcom okazję do prawdziwie czynnej służby w pracy niepodległościowej”.

        b. Przykłady małego sabotażu - karta pracy 

        c. Jakie były skutki małego sabotażu?

Dla Polaków:

– dodanie otuchy i wiary w zwycięstwo, 

– wzmocnienie poczucia obowiązku i solidarności w społeczeństwie, 

– piętnowanie niewłaściwych zachowań (np. chodzenie do kin, kolaboracja).

Dla Niemców:

– przypomnienie o oporze Polaków i ich gotowości do odwetu, 

– wprowadzenie poczucia niepewności, 

– osłabienie wiary w zwycięstwo.