28.10.2024r.
Temat: Żywot bohatera – postawa romantycznego straceńca.
Cele:
1. Określam charakter narracji w utworze
2. Wskazuję środki stylistyczne i określa ich funkcje
3. Prowadzę dyskusję na temat wartości poświęcenia i ofiary oraz wzorców osobowych w kulturze
4. Dostrzegam wspólne motywy i idee w kulturze polskiej i europejskiej
5. Wykorzystuję w interpretacji utworu kontekst historyczny, filozoficzny, literacki
6. Rozwijam zdolność interpretacji utworu literackiego
7. Znajduję nawiązania w kulturze popularnej do motywów walki straceńczej
1. Aktywne wprowadzenie. (Zanim przeczytasz, s. 65):
a. Geneza utworu:
Adam Mickiewicz w sierpniu 1831 r. przybył do Wielkopolski i tu, po upadku powstania, spotkał się z liczną grupą uchodźców z kraju. Jednym z nich był Stefan Garczyński. W czasie powstania listopadowego pełnił on funkcję adiutanta generała Jana Umińskiego, dowódcy obrony Warszawy. Opowiedział on Mickiewiczowi epizod dotyczący obrony Fortu numer 54 na Woli. Artylerią tej placówki dowodził kapitan Julian Konstanty Ordon.
6 września, tuż po zdobyciu reduty przez Rosjan, nastąpił w niej wybuch amunicji. Wszyscy sądzili, że dokonał tego sam Ordon, jednocześnie ginąc pod gruzami budowli, okazało się jednak, że udało mu się ujść z życiem.
Warto zaznaczyć, iż w utworze Mickiewicza tytułowy bohater zginął w wyniku podjętej przez siebie decyzji. Jednak prawda jest inna – Ordon przeżył, a Mickiewicz spotkał go w Bułgarii w 1855 r. Uśmiercenie go w wierszu miało na celu obudzenie bohaterskiego ducha narodu, przypomnienie o konieczności bycia gotowym do poświęceń w imię ojczyzny.
b. Kontekst historyczny: https://www.youtube.com/watch?v=6SMMb0chnvo
c. Ważne daty:
29 listopada 1830 - wybuch powstania listopadowego
wrzesień 1831 - obrona warszawskiej reduty nr 54 przed wojskami rosyjskimi
1832 - Adam Mickiewicz pisze "Redutę Ordona"
2. Odczytanie Reduty Ordona Adama Mickiewicza:
a. Wysłuchanie wzorowej recytacji: https://youtu.be/elFMfJqgVJg
3. Omówienie cech budowy utworu. (Po przeczytaniu, ćw. 10., s. 69):
a. Gatunek:
"Redutę Ordona” możemy nazwać poematem opisowo-refleksyjnym, ponieważ łączy w sobie cechy epiki i liryki. Jest tzw. gatunkiem synkretycznym:
z epiki – narrator – fabuła – opisy – dialogi
z liryki – środki stylistyczne – emocjonalność – refleksyjność
1.Walka
Walka ukazana jest w bardzo dynamiczny i plastyczny sposób. Dobrze opisane są jej odgłosy: „kula lecąc (…) grozi, szumi, wyje”. Jest ciężka i pochłania wiele ofiar. Jej okrucieństwo podkreślają określenia: „po walaniu się trupów, po ranionych jęku”. Opisy żołnierzy i ich uzbrojenia jednoznacznie wskazują, iż siły są nierówne:
Artyleryi ruskiej ciągną się szeregi,
Prosto, długo, daleko, jako morza brzegi
Z drugiej strony uzbrojenie obrońców reduty nie przedstawia się imponująco:
„reduta Ordona
/ Sześć tylko miała armat (…)”. Jednak odwaga i poświęcenie obrońców reduty znaczą więcej niż najlepsza broń:
(…) nieraz widziałem
Garstkę naszych walczącą z Moskali nawałem
(…)
Gdy oddechy dym tłumi, trud ramiona słabi,
A wciąż grzmi rozkaz wodzów, wre żołnierza czynność,
(…)
Na koniec bez rozwagi, bez czucia, pamięci,
Żołnierz jako młyn palny nabija, - grzmi, - kręci (…)
Polacy i Rosjanie zostają przedstawieni na zasadzie przeciwieństwa. Różnice dotyczą zarówno liczebności wojsk, jak i postaw oraz motywacji żołnierzy do udziału w walce.
2.Ojczyzna
Utwór opiewa postawę Ordona, obrońcy reduty, który w obliczu klęski (padły wszystkie armaty, do broni ręcznej skończyła się amunicja), przy przeważającej sile wroga, nie waha się poświęcić swego życia dla ojczyzny. Ordon skacze do lochów, gdzie jest proch i decyduje się wysadzić ją – i siebie - w powietrze. Pod murami reduty giną więc zarówno obrońcy, jak też napastnicy, a dzięki bohaterskiej postawie dowódcy, reduta nie dostała się w ręce wroga.
3.Wzór patrioty
Ordon zostaje przedstawiony jako wzór mężnego żołnierza i patrioty poświęcającego swoje życie w obronie ojczyzny.
4. Określenie tematu utworu. (Po przeczytaniu, ćw. 1., s. 68):
a. Określmy czas i miejsce akcji:
Wydarzenia opisane w utworze Mickiewicza miały miejsce 6 września 1831 roku w Warszawie (dzielnica Wola).
b. Kim był Konstanty Julian Ordon?
Oficer Wojska Polskiego, powstaniec listopadowy.
Jeśli interesuje Cię historia Ordona - kliknij tu: https://www.focus.pl/artykul/cala-prawda-o-smierci-bohatera-quotreduty-ordonaquot-mickiewicza
c. Czym jest reduta?
REDUTA (wł. ridotta, fr. redoute, ang. redoubt) to zamknięte polowe umocnienie ziemne; rodzaj szańca, wału obronnego, otoczonego wałem ziemnym. Miała kształt lunety z zamkniętą szyją. Reduty budowano od XVI wieku do początku I wojny światowej. Umiejscawiano je przed linią umocnień obronnych, otaczając wałem ziemnym lub fosą.
Reduta Ordona (fort nr 54), zlokalizowana na Woli, była fortyfikacją ziemną na planie sześcioboku. Posiadała słabe zabezpieczenia - płytka fosa, słabe palisady i praktycznie brak ochrony dla dział kanonierów. Reduta uzbrojona była w sześć dział starego typu (tzw. dział wałowych) o niewielkiej skuteczności, które obsługiwała kilkudziesięcioosobowa obsada.
5. Charakterystyka narratora. (Po przeczytaniu, ćw. 2., s. 68):
a. Kto jest narratorem w tym tekście?
Narratorem w "Reducie Ordona" jest Stefan Garczyński - adiutant generała Jana Umińskiego, dowodzący obroną Warszawy.
6. Zilustrowanie kolejnych obrazów bitwy i ułożenie planu wydarzeń przedstawionych w utworze. (Po przeczytaniu, ćw. 3., s. 68):
a. Plan wydarzeń:
7. Analiza środków artystycznego wyrazu w opisie scen batalistycznych. (Po przeczytaniu, ćw. 4., s. 68):
a. Poćwiczmy środki stylistyczne: https://learningapps.org/watch?v=po4xthrbk19
b. Jakich środków stylistycznych jest w wierszu najwięcej? Jaka jest ich funkcja?
To epitety i porównania. Porównania i epitety w wierszu mają na celu zobrazowanie danej sytuacji i pobudzenie wyobraźni czytelnika.
8. Omówienie sposobu przedstawienia obu stron bitwy. (Po przeczytaniu, ćw. 5., 7., s. 68–69):
a. Rysujemy tabelkę - jedna kolumna to Rosjanie, druga - Polacy. Zwróćcie uwagę na:
• informacje o liczebności broni,
• sposób, w jaki została określona wielkość wojsk każdej ze stron,
• kolorystykę dominującą w opisach,
• powody udziału w walce.
Polacy | Rosjanie (Moskale) | |
Przyczyna podjęcia walki | Podejmują walkę w obronie wolności, polskiego dziedzictwa kulturowego, sprzeciwiają się despotyzmowi | Uczestniczą w wojnie ze strachu przed carem, zostali zmuszeni do walki przez tyrana i despotę cara. |
Stan liczebny | Wojska polskie są bardzo nieliczne. | Wojska rosyjskie są bardzo liczne |
Uzbrojenie | Posiadają tylko 6 armat, bomby, kule i kartacze, broń ręczną. | Posiadają 200 armat, ogromną ilość bagnetów; są dobrze uzbrojeni i wyposażeni. |
Do kogo lub do czego zostało porównane wojsko? | Porównane do niewinnej (biała), | Piechota wojsk rosyjskich została porównana do lawy błota;
Porównaniem podkreślono także wielką liczebność wojska, ogromną przestrzeń, jaką zajmuje.
|
Barwy | Wojska polskie zostało ukazane w jasnych barwach. Dominują dwa kolory: biel, czerwień. Kolor biały -symbol czystości niewinności, świętości, dobra, światłości. | Wojsko rosyjskie zostało ukazane w czarnych barwach.
|
b. Jak został ukazany car w wierszu?
Car jest okrutny, wysyła ludzi na śmierć, decyduje o losach tysięcy ludzi, budzi strach, wyprawia tłumy swoich poddanych na rzeź, wzbudza postrach połowy świata.
9. Ustalenie przesłania Reduty Ordona. (Po przeczytaniu, ćw. 6., 8., 68–69):
a. Co chce nam Mickiewicz przekazać w tym utworze?
„Reduta Ordona” pokazuje niezwykłe bohaterstwo i odwagę Polaków podczas obrony Warszawy w czasie powstania listopadowego.
Ostatni fragment "Reduty Ordona" zawiera uogólnioną refleksję na temat wolności i ofiary. Postać Ordona uosabia wszystkich obrońców słusznej sprawy, którzy, przeciwstawiając się tyranii i niesprawiedliwości, poświęcają własne życie w obronie wolności. Osoba mówiąca wyraża przekonanie, że ostateczna sprawiedliwość dziejowa jest w rękach Boga.
10. Scharakteryzowanie sposobu kreowania romantycznych legend bohaterów przez Adama Mickiewicza. (Po przeczytaniu, ćw. 9., s. 69):
a. POSTAWA ORDONA - to wzór mężnego żołnierza i bohatera poświęcającego życie w obronie ojczyzny.
Warto również rozważyć motywację Ordona. Bohater nie chciał się poddać, zdecydował się wysadzić redutę:
• aby zgubić część wojsk rosyjskich;
• ocalić honor Polaków;
• nie uznać wyższości najeźdźców.
b. Ważny termin - HEROIZM
Heroizm, czyli bohaterstwo, męstwo, poświęcenie i odwaga w walce to pojęcia, które występują w wielu tekstach literackich i historycznych. Historia XIX‑wiecznych powstań i walk przeciwko zaborcom dostarczyła wielu przykładów heroizmu. Bohaterowie tamtych czasów walczyli z poświęceniem życia o wolność ojczyzny.
c. Oceńcie czyn Ordona. Dlaczego dowódca podjął właśnie taką decyzję? Jak ją oceniacie? Czy mógł postąpić inaczej?
Ordon mógłby poddać się, ocalić życie swoje i żołnierzy - konsekwencje: oddanie żołnierzy do niewoli, pozwolenie wrogowi na zajęcie terytorium.
vs.
Mógł też wysadzić redutę, wówczas wróg zginie razem z Polakami, ocalić honor, nie uznać wyższości zła - konsekwencje: śmierć.
d. Jak myślicie - dlaczego Mickiewicz uśmiercił w wierszu Ordona?
e. Czy zgadzacie się z opinią, że działania Ordona mają cechy czynu prometejskiego? Uzasadnijcie odpowiedź.
11. Podsumowanie rozważań o utworze:
a. Karta pracy:
12. Aktywne zakończenie:
a. "Reduta Ordona" we współczesnej wersji: https://youtu.be/cHmc2tHNWSU
b. Sprawdź się: https://view.genially.com/60578e5174f2b00d22610806
c. Nawiązania:
Wiersz ten był recytowany przez Bernarda Zygiera w powieści pt. "Syzyfowe prace" Stefana Żeromskiego. W 1999 Bogna Lewtak-Baczyńska skomponowała muzykę do „Reduty Ordona”. W 2009 ukazała się hip-hopowa wersja w interpretacji zespołu Trzeci Wymiar i duetu producenckiego WhiteHouse. Utwór znajduje się na płycie "Poeci", która składa się z rapowanych wersji poezji. W 2016 na serwisie internetowym YouTube pojawił się film, w którym Reduta Ordona jest recytowana zbiorowo, między innymi przez Piotra Fronczewskiego.
d. Zadania egzaminacyjne:
ZADANIA EGZAMINACYJNE
Fragment „Reduta Ordona"
Nam strzelać nie kazano. — Wstąpiłem na działo
I spojrzałem na pole; Rosjanin, dwieście armat grzmiało.
Artyleryji ruskiéj ciągną się szeregi,
Prosto, długo, daleko, jako morza brzegi;
I widziałem ich wodza; — przybiegł, mieczem skinął
I jak ptak jedno skrzydło wojska swego zwinął.
Wylewa się spod skrzydła ściśniona piechota
Długą, czarną kolumną, jako lawa błota,
Nasypana iskrami bagnetów. Jak sępy,
Czarne chorągwie na śmierć prowadzą zastępy.
Przeciw nim sterczy biała, wąska, zaostrzona,
Jak głaz, bodzący morze, reduta Ordona.
1.Przeczytaj powyższy fragment ,,Reduty Ordona” A.Mickiewicza:
- wskaż element kontrastu,
- określ, jaką pełni funkcję.
2.Do jakich wydarzeń nawiązuje historia opisana w ,,Reducie Ordona” A.Mickiewicza:
a. ostatni epizod powstania styczniowego
b. początek powstania listopadowego
c. ostatni epizod powstania listopadowego
d. bitwa pod Olszynką Grochowską
3. Napisz zaproszenie na otwarcie wystawy poświęconej legendzie Juliana Konstantego Ordona. Zachęć do wzięcia udziału, przywołując dwa argumenty potwierdzające Twoją znajomość utworu.
4. Przywołaj innego bohatera literackiego, który wykazał się heroizmem, podobnie jak Julian Konstanty Ordon. Podaj dwa argumenty.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz