24.03.2025r. 

Temat: Życie w okupowanej Warszawie. 

Cele:

1. Omawiam początek wojny w Polsce i lekturze.

2. Opisuję, jak wyglądało życie w okupowanej Warszawie. 

3. Porównuję życie w czasach II wojny światowe ze współczesnością. 

1. Aktywne wprowadzenie:

        a. Jak zaczęła się wojna? Obejrzyjcie krótki filmik: https://www.youtube.com/watch?v=QLcqSTR1Xv8

        b. Spójrzcie na kalendarium: 

        c. Ważne terminy:

SS - formacja zbrojna niemieckiej partii hitlerowskiej

Gestapo - tajna policja

Oddział Wehrmachtu - oddziały wojskowe armii niemieckiej 

2. Początek wojny w lekturze:

        a. Spójrzcie na koniec pierwszego rozdziału - co chłopcy myśleli o nadciągającej wojnie? 

„– Ale, słuchajcie, cóż to z tą wojną będzie? Zacznie się czy nie zacznie? Gotowa nam pokiełbasić wszystkie plany.

– Nie bój się, Andrzejku! Pięć razy pan Hitler się obejrzy, nim na nas, na Francuzów i na Anglików skoczy. A jak skoczy, to dostanie w zęby fest. Chłopcy uśmiechnęli się, zapanowała chwila ciszy. Przed oczyma beztroskiej wyobraźni przesuwały się potężne polskie czołgi, niezwyciężone pułki polskiej piechoty, i naród cały zjednoczony i zwarty wokół naczelnego wodza i rządu. Niech no tylko Hitler spróbuje! Odechce się mu wojny już po paru miesiącach”.

Bohaterowie byli ufni w siłę Polski, umocnionej sojuszem z Anglią i Francją. Myśleli, że wojna raczej nie wybuchnie, ewentualnie spodziewali się zwycięstwa. Nie dopuszczali myśli o klęsce. 

        b. Czy Polacy byli przygotowani na wielką wojnę?

Pierwsze dni wojny to:

• niemożność pogodzenia się z zaistniałą sytuacją, 

• przymusowy wymarsz z Warszawy na wschód, 

• bezsilne przyglądanie się pogromowi ludności cywilnej (bombardowanie, palenie wsi), 

• pomoc rannym uchodźcom, 

• wiadomość o wkroczeniu wojsk sowieckich na wschodnie tereny Polski, 

• smutek wywołany informacją o kapitulacji stolicy, 

• powrót do Warszawy;

Klęska wrześniowa była dla bohaterów czymś wstrząsającym, zaskakującym, nierzeczywistym, jednak nie załamała ich. Postanowili jak najszybciej podjąć dalszą walkę, wypracować nowe formy działań przeciw okupantowi. Uznali, że mimo przegranej bitwy wojna trwa nadal. „Być zwyciężonym i nie ulec – to zwycięstwo”. 

        c. Fakty z życia bohaterów z września 1939 r.:

• ewakuacja drużyn harcerskich z Warszawy (przymusowy wymarsz z Warszawy na Wschód); 

• bombardowanie tłumu uchodźców, palenie wsi - pogrom ludności cywilnej;

• pomoc rannym z pociągu (chcieli być pomocni, przydatni, robić coś pożytecznego, „Dlaczego nie dostali jakiejś pożytecznej roboty? Czemu im nie wyznaczono jakichś zadań, które mogliby wypełniać?”);

• wiadomość o wkroczeniu wojsk sowieckich na tereny wschodnie Polski;

* kapitulacja stolicy;

* powrót do Warszawy;

• aresztowanie i rozstrzelanie ojca Alka.

        d. Jak wyglądała Warszawa po powrocie harcerzy?

https://youtu.be/PRPk4sZaBdI

Warszawa – miasto grozy

gruzy, dymiące zgliszcza, barykady, domy bez szyb, ślady wybuchów bomb

brak światła, wody, gazu w mieszkaniach

brak tramwajów – cisza

tłumy na ulicach, pierwsi handlarze

niemieckie oddziały wojska i policyjne samochody

3. Jak wyglądało życie w okupowanej Warszawie?

https://youtu.be/UUTHYiGlIzc

        a. Z jakimi przejawami życia okupacyjnego Polacy stykali się?

• widok mężczyzn w niemieckich mundurach
• zrujnowane budynki mieszkalne i publiczne
• brak wody, gazu i światła
• bieda i brak żywności
• czarny rynek i paserstwo
• trudności w zdobywaniu opału
• godzina policyjna
• łapanki uliczne
• nagłe rewizje i aresztowania
• zdominowanie życia publicznego przez Niemców (niemieckie filmy w kinach, lokale i sklepy tylko dla Niemców)

        b. Jakie cele musieli, a jakie chcieli osiągnąć?

• podejmowanie pracy zarobkowej (szklarstwo, udzielanie korepetycji, praca rikszarza, drwalstwo, wyrób marmolady)
• zorganizowanie tajnego nauczania (tajnych kompletów)
• rozwój działalności konspiracyjnej
• szukanie sposobów szkodzenia wrogowi -  PLAN, akcje przeciwko Niemcom

        c. Jakie działania podjęli bohaterowie? Ich pierwsze próby...

• współpraca z PLAN-em – powielanie gazety podziemnej;
• karteczki naklejane na niemieckie afisze;
• zagazowanie Adrii gazem powodującym wymioty;
• kolportaż podziemnej prasy;
• komórka więzienna – grypsy od więźniów.

4. Podsumowanie:

    

        a. Karty pracy 

5. Co bohaterowie robili poza walką?

* uczyli się i studiowali - 

• Szkoła Budowy Maszyn im. Hipolita Wawelberga (szkoła techniczna znana z wysokiego poziomu)
• Tajne komplety matematyki, fizyki, historii
• Samokształcenie 

* toczyli dysputy: Dyskutowali o wszystkim, podejmowali tematy światopoglądowe, filozoficzne, religijne, historyczne, ekonomiczne, moralne

* pracowali - Szklarstwo, korepetycje, prowadzenie rikszy, drwalnictwo, wyrób marmolady

* jeździli na wycieczki - poza Warszawę, lasy, pola, wyjazdy  na wieś

* kochali: 

„Jakżeż cudownie się czuli. Na długie popołudnia, a czasem o wczesnym świcie szli na spacery do lasu i tam gadali, gadali. Dziewczyna, las i ciekawa rozmowa – czyż może być przyjemniejszy odpoczynek? Rozmawiali o wszystkim. O książkach i życiu. [...] Często też rozmawiali o przyszłości Alka”.

Młodzi ludzie, mimo trudnych czasów, zawiązywali przyjaźnie, zakochiwali się. Jednak wojna odcisnęła tragiczne piętno na ich uczuciach, często musieli patrzeć na śmierć ukochanej osoby. Dobro ojczyzny przedkładali nad osobiste szczęście.

6. Porównajcie życie nastolatków w czasie II wojny światowej i dzisiaj, w XXI wieku. Jakie zauważacie podobieństwa, a jakie różnice?