10.02.2025r.
11.02.2025r.
12.02.2025r.
Temat: Kogut na drodze do sławy - Sławomir Mrożek ,,Artysta''.
CELE:
1. Poznam postać Sławomira Mrożka i jego opowiadanie
2. Utrwalę sobie pojęcia: alegoria i personifikacja
3. Zrozumiem pojęcia: postawa życiowa człowieka, ambicja, chora ambicja
4. Poznam nowe pojęcie: groteska
5. Formułuję wnioski na podstawie przeczytanego tekstu
1. Aktywne wprowadzenie:
a. Kim, według Was, jest artysta?
b. Wyjaśnijcie związki frazeologiczne:
* artysta z bożej łaski,
* artystyczna dusza,
* artyzm w każdym calu,
* artysta amator.
1. beztalencie
2. osoba wrażliwa na sztukę, kreatywna, twórcza
3. każdy element jest przepełniony pięknem artystycznym
4. osoba twórcza, bez wykształcenia
c. Stwórz rodzinę wyrazów do rzeczownika artysta.
artyści, artystyczny, artyzm, artystka, artystycznie, artystyczność
d. Wypisz synonimy do słowa artysta.
twórca, mistrz, maestro, wirtuoz, gwiazda, ulubieniec muz, człowiek sztuki
e. Odmień przez przypadki słowo "artysta" :)
M. artysta
D. artysty
C. artyście
B. artystę
N. artystą
Ms. artyście
W. artysto
2. O autorze:
a. Przyjrzyjcie się wiadomościom o autorze: https://www.rmf24.pl/kultura/news-genialny-tworca-obywatel-swiata-kim-byl-slawomir-mrozek,nId,1012139#crp_state=1
SŁAWOMIR MROŻEK (1930–2013) – znakomity polski dramatopisarz, prozaik, rysownik. W latach 50. Mrożek został dziennikarzem krakowskiego „Przekroju” i „Dziennika Polskiego”, prowadził kronikę miejską, pisał humorystyczne opowiadania. Stał się wówczas znany z niewinnych dziwactw (fajka pod krogulczym nosem, kożuch, wyraźna trudność nawiązania banalnej rozmowy – wspomina Jan Błoński, krytyk literacki). Sukces swego pierwszego dramatu Policja Mrożek świętował już w Warszawie, dokąd się przeprowadził. „Poczucie, że trzeba się ruszyć gdzieś dalej, towarzyszyło Mrożkowi przez niemal całe życie” – pisze dziennikarz Jacek Żakowski. Męczyła pisarza codzienność Polski komunistycznej, w której „o wszystkim decydują jacyś podejrzani faceci siedzący po ministerstwach, komitetach, wydziałach”. W latach 60. wyjechał do Włoch, po pewnym czasie osiadł w Paryżu. Napisane wówczas dramaty, np. Tango, Emigranci, Garbus, są grane na wielu scenach świata. Podobnie jak opowiadania (najsłynniejsze to Moniza Clavier), są to najczęściej utwory pokazujące, jak dziwnie wygląda urządzony przez ludzi świat. Zawarta w tych utworach krytyka ludzkich zachowań, obyczajów, stylu życia, działań politycznych często przyjmuje postać absurdalnego humoru.
Pod koniec lat 80. Mrożek osiedlił się w Meksyku (stamtąd pochodzi jego druga żona), skąd po siedmiu latach wygnała go niespokojna sytuacja polityczna. W 1996 roku Sławomir Mrożek wrócił do Polski i zamieszkał ponownie w Krakowie. W 2008 roku pisarz przeniósł się, jak twierdził – w poszukiwaniu spokoju, do Nicei we Francji, lecz co pewien czas odwiedzał Polskę. Dla wszystkich, może z wyjątkiem najbliższych, pozostał osobowością zamkniętą i nieco zagadkową.
Mrożek o pisaniu dramatów: „Staram się pisać sztuki jednym tchem”. O swoim życiu: „Miałem dużo szczęścia w życiu i mam nadzieję, że ono mnie nie opuści”. O braku szczerości, pochlebstwach na pokaz: „Takie kiziu-miziu”.
b. Przygotujcie notatkę o autorze na podstawie przedstawionych materiałów.
WAŻNE:
Utwory Mrożka w przenikliwy sposób ukazują zjawiska i problemy charakterystyczne dla współczesnych społeczeństw. Pisarz często podejmował temat zmiany obyczajów i mentalności ludzi żyjących w XX i XXI w. Opisywał też konflikty wynikające ze zderzenia tradycji z nowoczesnością. Pokazywał zagubienie człowieka wynikające z niemożności sprostania wzorcom narzucanym przez media i kulturę masową. Twórczość Mrożka jest uważana za jedno z najwybitniejszych osiągnięć literatury XX w. Popularność i uznanie pisarz zawdzięcza przede wszystkim umiejętności łączenia wnikliwej diagnozy problemów współczesnej cywilizacji z humorem i satyrą. Mrożek ukazywał w swych utworach m.in. konsekwencje rewolucyjnych przemian w sztuce, kryzys tradycyjnych wartości, wpływ postępu technologicznego na nasze życie, problem emigracji.
2. Najważniejsze informacje o dziele:
* czas akcji - nieokreślony
* miejsce akcji - cyrk, brak jednak szczegółów
* bohaterowie - Kogut; Lis ; narrator - ujawniający się np. w zdaniu: Ja i Lis zatrzymaliśmy się opodal; dyrektor cyrku.
* narracja - w utworze mamy do czynienia z narracją pierwszoosobową. Nie wiemy jednak, kim jest narrator. Na pewno jest on świadkiem i uczestnikiem wydarzeń.
* główny wątek - główny wątek to ambicje Koguta. Wydarzenia dotyczą rozmowy kwalifikacyjnej bohatera odbytej z dyrektorem cyrku.
3. Bohaterowie:
a. Co wiemy o bohaterach powiastki?
KOGUT:
Kogut to zwierzę niezwykle marzycielskie - pragnie zostać sławnym artystą, chce zarabiać dużo pieniędzy. Chce być kimś więcej niż tylko ptakiem i dlatego ucieka się do mistyfikacji (tj. udawania kogoś innego) - podaje się za lwa, ewentualnie tygrysa, czyli za potężne drapieżniki. Odznacza się przy tym dużą pewnością siebie, można powiedzieć, ze zbyt dużą. Obraża się na propozycję pracy jako kogut, odmawia występów w cyrku w tej roli, uważając, że jest ona sprzeczna z jego aspiracjami. W postawie bohatera widać brak umiejętności realnej oceny własnych możliwości. Nie potrafi on pogodzić się ze swoimi ograniczeniami fizycznymi, a jego marzycielstwo graniczy niemal z głupotą.
LIS:
Lis to znajomy koguta. Sprytny realista, który ironicznie podchodzi do ambicji towarzysza. Jest sceptycznie nastawiony do marzeń przyjaciela o zagranicznych wyjazdach, ale wiernie towarzyszy mu w drodze do cyrku.
Nieprzypadkowo towarzyszem Koguta jest Lis – zwierzę symbolizujące przebiegłość, spryt, a nawet oszustwo i nieuczciwość. Te cechy są bardzo zbliżone do postawy Koguta, zwłaszcza, że Lis nie uświadamia przyjaciela o jego wadach i błędnym myśleniu, ale wtóruje mu, a następnie wręcz z niego szydzi.
DYREKTOR:
Dyrektor - ogłasza nabór zwierząt do pracy. Nie przyjmuje poważnie zapewnień ptaka, że jest on lwem, ale nie zaprzecza tym aspiracjom wprost. Stara się go nie urazić (mówi tylko: są lepsze lwy od pana) i nawet proponuje mu pracę adekwatną do tego, kim naprawdę jest.
NARRATOR:
Narrator, występujący w utworze, jest pierwszoosobowy, zasadniczo nie ujawnia się - oprócz końca utworu, gdy wyrażając współczucie bądź zdenerwowanie pyta: Co ci strzeliło do głowy, dlaczego chciałeś grać lwa?. Jest obiektywny, rzeczowy, raczej nie komentuje sytuacji, relacjonuje wydarzenia z perspektywy czasowej. Czytelnik nie jest w stanie określić czy jest to człowiek, czy upersonifikowane zwierzę. Wiadomo, że jest towarzyszem Koguta i Lisa, być może się z nimi przyjaźni.
4. Gatunek:
a. Zastanówcie się, jaki, znany Wam dobrze, środek artystyczny został zastosowany w utworze.
To PERSONIFIKACJA - czyli nadanie cech ludzkich np. zwierzętom. Kogut i Lis prezentują postawy i zachowania typowo ludzkie. Kogut pragnie sławy i bogactwa, chce być celebrytą, mieć zapewnione atrakcyjne życie, jest pewny siebie, dumny, zarozumiały. Lis z kolei nie uświadamia przyjacielowi jego wad i śmieszności w sposób bezpośredni, drwi z niego, szydzi z jego marzeń.
b. Z jakim poznanym już gatunkiem skojarzył się Wam ten utwór? W których utworach:
- piętnuje się i ośmiesza ludzkie wady?
- zawarty jest dydaktyzm, a z nim pojawiają się morały?
- cechy ludzi są reprezentowane przez zwierzęta?
- występuje alegoria?
to BAJKA!
c. Czyje bajki poznaliście do tej pory?
IGNACY KRASICKI ("Kruk i lis", "Przyjaciele", "Potok i rzeka", "Syn i ojciec"),
ALEKSANDER FREDRO ("Koguty"),
JAN BRZECHWA ("Lis i jaskółka")
d. Jakie podobieństwa, a jakie różnice dostrzegacie między utworem Mrożka a poznanymi bajkami?
PODOBIEŃSTWA DO BAJKI: opowiada o ludziach, ale bohaterami są zwierzęta; ma charakter satyryczny - ośmiesza postawy ludzkie;
RÓŻNICE: utwór pisany prozą i dość obszerny; brak wyraźnego morału; nie wszystkie zwierzęta są nosicielami tradycyjnych cech
WNIOSEK -> Zarówno w przypadku bajek jak i w przypadku „Artysty” można mówić o ponadczasowej, stale aktualnej i uniwersalnej wymowie tych utworów.
Jednak u Mrożka zwierzęta nie są przedstawione w sposób alegoryczny. Lis nie jest alegorią sprytu i przebiegłości. Również Kogut nie jest tym, który pianiem obwieszcza poranek. Nie ma też w„Artyście” wyraźnego morału, a wymowa utworu jest przewrotna i oparta na grotesce. Groteska jest szczególnym rodzajem komizmu. Elementy świata ukazuje niczym w krzywym zwierciadle. Wyolbrzymia je i deformuje. Posługuje się absurdem i sprzecznością.
I bajka, i opowiadanie to utwory narracyjne, należące do epiki. Bajka jednak pisana jest wierszem, a opowiadanie prozą.
e. Przeczytajcie poniższy tekst i powiedzcie, co łączy go z opowiadaniem pt."Artysta".
5. Alegorie - uzupełnijcie tabelę:
a. Tworzymy metaplan - jak jest?, jak powinno być?; dlaczego nie jest tak, jak powinno być?, co zrobić, aby było tak, jak powinno być?
JAK JEST? Kogut udaje kogoś innego, odgrywa role, nie jest sobą
JAK POWINNO BYĆ? Kogut powinien znać swoje możliwości, pozostawać sobą, pokazać swoje atuty jako koguta
DLACZEGO NIE JEST TAK, JAK POWINNO BYĆ? Kogut ma nadmierne ambicje, chce być kimś innymi, chce wszystko podporządkować karierze
WNIOSKI - CO TRZEBA ZROBIĆ? Kogut powinien mierzyć siły na zamiary, nie powinien udawać lwa ani tygrysa, powinien rozwijać swoje możliwości jako kogut
b. Która z sentencji ilustruje sytuację przedstawioną w opowiadaniu S.Mrożka? Uzasadnijcie wybór.
c. Przesłanie:
To opowiadanie satyryczne, które ośmiesza postawę ludzi niepotrafiących realnie ocenić swoich możliwości, kierujących się w swym postępowaniu niezdrową ambicją, podporządkowujących wszystko karierze. Nie umieją oni i nie chcą zaakceptować siebie takimi, jakimi są, lecz udają kogoś, kto - ich zdaniem - jest lepszy, atrakcyjniejszy. Pisarz nie proponuje pozytywnych wzorców, lecz w sposób groteskowy dyskredytuje przesadną pychę, zbyt wysokie mniemanie o sobie. Nie jest to jednak potępianie zbyt surowe - komentarz Lisa można rozumieć również tak, że ambicja jest wartością zrozumiałą i cenną, która nie pozwala dać się zamknąć w szarej rzeczywistości, lecz pozwala marzyć o wielkich osiągnięciach.
d. Słowo-klucz: ambicja: czym jest?
f. Motywy:
* ambicja - Opowiadanie Mrożka zwraca uwagę czytelnika na problem chorej ambicji i związanego z nią braku realnej oceny własnej osoby. Kogut podaje się za lwa, gdyż jego zdaniem bycie lwem (ewentualnie tygrysem) zapewni mu odpowiednią sławę i uznanie.
* wady - Mrożek piętnuje różne wady współczesnych mu ludzi, wykorzystując humor i groteskę. W Artyście skupia się na wybujałej, chorej ambicji, która zżera człowieka i nie pozwala mu się realizować. Kogut nie wykorzystuje swoich możliwości, udaje kogoś, kim nie jest i nigdy nie będzie. Groteskowa scena, gdy Kogut prezentuje lwi ryk, pokazuje, jak absurdalne są ambicje Koguta.
7. Nowe słowo - groteska:
a. Czy wiecie, co oznacza to słowo?
Groteska jest szczególnym rodzajem komizmu. Elementy świata ukazuje niczym w krzywym zwierciadle. Wyolbrzymia je i deformuje. Posługuje się absurdem i sprzecznością.
wklejka:
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz