23.10.2024r. 

Temat: Poetycki obraz przyrody w epopei. 

Cele:

1. Rozumiem, jaką rolę pełnią opisy przyrody w epopei.

2. Umiem znaleźć środki stylistyczne w wybranym fragmencie i wiem, jaką pełnią funkcję. 

1. Jaką rolę odgrywa przyroda w poemacie? 

• stanowi tło opisywanych wydarzeń,
• podkreśla piękno i doskonałość opisywanego krajobrazu,
• odzwierciedla przeżycia bohaterów,
• można uznać ją za jednego z bohaterów,
• jej plastyczny obraz wpływa na wyobraźnię czytelnika.

2. Co Mickiewicz chciał tym uzyskać?

Poeta chciał poprzez takie idealne jej zaprezentowanie wzbudzić zachwyt, tęsknotę i poczucie patriotyzmu w czytelnikach.

Pierwszy opis przyrody kraju ojczystego pojawia się już w inwokacji. Przypomnijmy go sobie:

"Tymczasem przenoś moją duszę utęsknioną

Do tych pagórków leśnych, do tych łąk zielonych,

Szeroko nad błękitnym Niemnem rozciągnionych;

Do tych pól malowanych zbożem rozmaitem,

Wyzłacanych pszenicą, posrebrzanych żytem;

Gdzie bursztynowy świerzop, gryka jak śnieg biała,

Gdzie panieńskim rumieńcem dzięcielina pała,

A wszystko przepasane jakby wstęgą, miedzą

Zieloną, na niej z rzadka ciche grusze siedzą".

Fragment opisuje elementy ojczystego krajobrazu, które zapamiętał poeta z lat dzieciństwa.
Wprowadza czytelnika w miejsce zdarzeń do Soplicowa – gospodarstwa malowniczo położonego wśród pól urodzajnych, łąk pełnych kwiatów i lasów.

3. Karta pracy:

4. Wnioski:

• Przyroda w "Panu Tadeuszu" wydaje się być jednym z bohaterów utworu, stanowi też scenerię zdarzeń, towarzyszy bohaterom, którzy ukazani są często w relacji do natury.
• Wtopienie się bohaterów w porządek natury daje poczucie harmonii, wewnętrznego ładu i szczęścia. Takie nastroje towarzyszą światu odchodzącemu w przeszłość, światu przywołanemu tęsknotą za obrazami stron ojczystych poety.
• Opisy mają funkcję retardacyjną, opóźniają rozwój wydarzeń, co wywołuje jakby zatrzymanie czasu. Dzięki niezwykłym opisom mamy wrażenie, że znaleźliśmy się w raju, w którym jednocześnie kwitną kwiaty wiosenne i dojrzewają owoce jesieni.
• Bardzo wyraźnie widoczna jest obecność przyrody w losach bohaterów i wydarzeniach. To wprowadza układ ładu i harmonii, wartości niezbędnych w życiu człowieka i nadaje całemu dziełu charakter optymistyczny.
• W Soplicowie ludzie żyją zgodnie z prawami natury: gdy Bóg jako główny gospodarz każe słońcu zachodzić, schodzą z pola także robotnicy, by nie sprzeciwiać się prawom boskim.
• W sposobie opisu przyrody przeważają barwy ciepłe, występuje mnóstwo epitetów, metafor, personifikacji, porównań i wyrazów dźwiękonaśladowczych, stwarza to wrażenie baśniowości opisanego świata.
• Malując te krajobrazy, nie sposób zastosować techniki realistycznej, gdyż przyroda jest ożywiona, uosobiona. Uczłowieczenie przyrody kieruje myśl ku koncepcji baśniowo-humanistycznej jedności człowieka i przyrody.

WAŻNE: W dziele Adama Mickiewicza mamy do czynienia z poetyzacją rzeczywistości. Soplicowo staje się symbolem arkadii. 

Soplicowo zostało ukazane jak idealna kraina szczęścia; powody takiego ukazania Soplicowa wyjaśnia poeta w Epilogu: 

Dziś dla nas, w świecie nieproszonych gości, 

W całej przeszłości i w całej przyszłości 

Jedna już tylko jest kraina taka, 

W której jest trochę szczęścia dla Polaka: 

Kraj lat dziecinnych! On zawsze zostanie 

Święty i czysty jak pierwsze kochanie, 

Nie zaburzony błędów przypomnieniem, 

Nie podkopany nadziei złudzeniem 

Ani zmieniony wypadków strumieniem. 

Gdziem rzadko płakał, a nigdy nie zgrzytał, 

Te kraje rad bym myślami powitał: 

Kraje dzieciństwa, gdzie człowiek po świecie 

Biegł jak po łące, a znał tylko kwiecie 

Miłe i piękne, jadowite rzucił, 

Ku pożytecznym oka nie odwrócił.