21.10.2024r. 

Temat: Różne oblicza Jacka Soplicy. 

Cele:

1. Opowiadam o losach Jacka Soplicy.

2. Wiem, kim jest bohater dynamiczny. 

3. Przypominam cechy bohatera romantycznego.

4. Dokonuję oceny przemiany bohatera. 

1. Główne źródła wiedzy o bohaterze stanowią:

• opowieść Gerwazego
– księga II, w. 263–364;

• spowiedź Jacka Soplicy
– księga X, w. 499–698, 720–763, 796–864;

• dokument rehabilitujący Jacka Soplicę po śmierci
– księga XI, w. 229–285.

2. Jakie etapy w życia bohatera możemy wyróżnić? Stwórzcie mapę myśli. 

a) Butna młodość:

- prowadził bogate życie towarzyskie

-  miał powodzenie u kobiet

- cieszył sie szacunkiem, poważaniem okolicznej szlachty

- przyjaźnił się ze Stolnikiem

- brał udział w sejmikach

- zakochał się w Ewie

Młody Jacek Soplica jest typowym przedstawicielem szlacheckiego stanu, wyrazicielem szlacheckiego warcholstwa, młodzieńczego rozpasania, dla którego nie ma żadnych granic w kraju, gdzie „szlachcic urodzony jest zarówno z panami kandydat korony”. Na jego przykładzie można obserwować niebezpieczeństwa swobody bez granic. Taki niepohamowany indywidualizm szlachty polskiej mógł zniszczyć wszelki ład prawny i moralny, przynieść anarchię i w konsekwencji utratę państwowości.

b) Błędy i upadek:

- rozstanie z Ewą

- opętany żądzą zemsty na Stolniku

- poślubia niekochaną kobietę

- alkoholizm

- bieda, utrata majątku

- śmierć żony

- zabójstwo Stolnika

c) Pokuta i chwała:

- przyjmuje znaczące nazwisko Robak

- wstępuje do zakonu

- pragnie odkupić grzechy walcząc przeciw zaborcom: walczył pod Hohenlindem, Samosierrą, Jeną, dwukrotnie ranny, uwięziony przez Austriaków i Prusów, uciekł w drodze na Sybir

- emisariusz przygotowujący powstanie na Litwie, uświadamia politycznie szlachtę

- troszczy się o utrzymanie Zosi, chcąc w ten sposób wynagrodzić jej brak matki

Żołnierski szlak Jacka Soplicy. Obszary jego działalności. Kary, jakie spotkały bohatera.

1. Walczył w Legionach (pod Hohenlinden z narażeniem życia przenosił rozkazy, pod Somosierrą – dwa razy ranny, pod Jeną).

2. Prowadził działalność emisariusza (Rozkazy wodzów nosić, wiadomości zbierać / Układać zmowy… Znają i Galicyjanie / Ten kaptur mnisi – znają i Wielkopolanie).

3. Uwięziony w Prusach pracował przy budowie fortec (Pracowałem przy taczkach rok w pruskiej fortecy).

4. Odbył kary chłosty (Trzy razy Moskwa kijami zraniła mi plecy). 

5. Był wieziony na Sybir (Raz już wiedli na Sybir).

6. Więziony przez Austriaków (Potem Austyriacy / W Szpilbergu zakopali mnie w lochach do pracy).

Ksiądz Robak wziął udział w walce zbrojnej, był ścigany przez wszystkich trzech zaborców, na polecenie rządu Księstwa Warszawskiego przygotowywał powstanie na Litwie.

ekspiacja – zadośćuczynienie za grzechy, pokuta

Ekspiacja, którą wyznaczył sobie zabójca Stolnika, znacznie przerosła winę.

WNIOSEK - JACEK SOPLICA TO BOHATER DYNAMICZNY💫 

(PRZECHODZI PRZEMIANĘ)!

Z lekkoducha, awanturnika, zawadiaki rodzi się – ofiarny żołnierz, emisariusz, bojownik o wolność ojczyzny – wzór godny naśladowania. Zmiana osobowości (pycha – pokora, emocje – rozsądek) oraz postawy życiowej. Wzór moralnego wysiłku, poświęcenia i wytrwałości w miejsce anarchizmu i porywczości. 

Poeta ukazał w postaci Jacka Soplicy najpierw ujemne cechy szlachty (pycha, duma, samowola), a następnie przemianę narodowego charakteru, potrzebę zmiany, ofiarne poświęcenie się dla odzyskania utraconej ojczyzny.
 Przykład Księdza Robaka, który odpokutował nad miarę, służąc ojczyźnie, który potrafił się zmienić, przywodzi myśl o możliwości zmiany całego społeczeństwa, które wolność może odzyskać tylko drogą przemian i ciężkiej służby dla narodu, „męczeństwa bez chwały”.
Przemiana Jacka Soplicy jest wyrazem wiary i otuchy poety, nadzieją dla zmian, jakie muszą być dokonane, aby Polacy odzyskali niepodległość.

UWAGA! Jacek Soplica jest też bohaterem romantycznym: przechodzi przemianę, przeżywa romantyczną miłość, towarzyszy mu poczucie odrzucenia, niezrozumienia! 

Cechy typowego bohatera romantycznego:

•  wybitna indywidualność,
•  nieszczęśliwa miłość do Ewy,
•  przeżywa wewnętrzne konflikty (wyrzuty sumienia po dokonaniu zbrodni),
•  zbuntowany przeciwko światu,
•  patriota, poświęcający się dla ojczyzny (służbą dla niej chce zmazać swoją winę z lat młodości),
•  tajemniczy,
•  samotny

3. Jacek Soplica - łotr czy patriota?

        a. Który moment jest takim punktem zwrotnym w życiu bohatera. 

Zabicie Stolnika. 

Jacek po popełnieniu zbrodni doznał wstrząsu, na skutek którego przeszedł wewnętrzną przemianę. 

        b. Na czym polega przemiana bohatera?

Z buntownika, człowieka dbającego wyłącznie o własne interesy staje się mnichem poświęcającym życie Ojczyźnie. Ponieważ upadł tak nisko, nazywa siebie Robakiem. Dokonuje się w nim przemiana wewnętrzna, jak i zewnętrzna - staje się zakonnikiem. Losy Jacka Soplicy to przestroga Mickiewicza dla Polaków! 

        c. Czy Jacka Soplicę można nazwać bohaterem negatywnym lub pozytywnym? 

To postać, która zmienia się w trakcie fabuły utworu. Trudno nazwać go bohaterem pozytywnym czy negatywnym. Takiego bohatera nazywamy bohaterem dynamicznym. 

4. Podsumowanie rozważań o bohaterze - karta pracy :